کنترل کیفیت دیسک های آنتی بیوتیک جهت انجام آزمایش تعیین حساسیت میکروبی

ساعت انتشار ۲۰ اسفند ۱۳۹۷

کنترل کیفیت دیسک های آنتی بیوتیک جهت انجام آزمایش تعیین   حساسیت میکروبی به روش disk diffusion agar

 

هدف  

هدف از برنامه کنترل کیفی پایش و ارزیابی موارد زیر می باشد :

  • صحت و دقت روش انجام آزمایش تعیین حساسیت
  • مواد و وسایل به کار برده شده در این آزمایش
  • عملکرد افرادی که آزمایش را انجام داده و نتایج بدست آمده را قرائت می نمایند.

به منظور دست یابی بهینه به این اهداف در دسترس داشتن سویه های کنترل کیفی تهیه شده از مراکز معتبر ضروری است .

سویه های کنترل کیفی پیشنهادی توسطCLSI  عبارتند از:

 

 Enterococcus faecalis ATCC 29212

 Escherichia coli ATCC 25922

 Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853

 Staphylococcus aureus ATCC 25923

 Enterococcus faecalis ATCC 29212  ( یا E.faecalis ATCC 33186 ) برای ارزیابی  محیط مـولر هینتون آگار با دیسک تری متوپریم / سولفامتوکسازول استفاده می شود. درمحیط کشت قابل قبول ، هاله عدم رشـد واضحی به قطر mm ۲۰ یا بزرگتر ایجاد می شود. در حالیکه در محیطهای کشت غیـر قابـل قبـول ، هالـه عـدم رشـد ایجاد نمی شود یا در داخل هاله ، رشد کم مشاهده می شود و یا هاله ای با قطر کمتـر از mm ۲۰ ایجـاد می گـردد . ایـن آزمون به منظور بررسی مقادیر غیر قابل قبول  تیمیدین در محیط کشت مزبور است .

Enterococcus faecalis ATCC 29212    همچنین برای کنترل دیسکهای آمینو گلیکوزید با دوز بالا بـه

کار می رود.

 

E.coli ATCC 35218  فقط به عنوان یک میکروارگانیسم کنترلی برای ترکیبات ممانعت کننده بتالاکتاماز، مثل ترکیبات حاوی کلاولانیک اسید، سولباکتام یا تازوباکتام پیشنهاد می شود .   

Klebsiella pneumoniae ATCC 700603 به عنوان یک سویه کنترلی برای آزمایشات ESBL به کار برده می شود .

 

 

 

کنترل کیفیت قطر هاله عدم رشد سویه کنترلی/ دیسک آنتی بیوتیکی

 

سویه های کنترل کیفی  را باید به روش استاندارد آزمایش  disk diffusionو با اسـتفاده از همـان مـواد و روشی که برای سویه های جدا شده از نمونه های کلینیکی استفاده می شـود آزمـایش و نتـایج را بـا جـداول ۳ و A۳ CLSI مقایسه و بررسی نمود . محدوده قطر هاله عدم رشد قابل قبول برای هر سویه کنترلی نسـبت بـه یـک دیسـک آنتی بیوتیکی در جداول فوق فهرست شده است .

چنانچه تغییر در میانگین قطر هاله عدم رشد ناشی از خطا در روش انجام آزمایش نباشـد ، احتمـالا” ناشـی از تغییر در حساسیت ذاتی باکتری نسبت به آن آنتی بیوتیک می باشد. در این صورت لازم است کشت تازه از سوش کنترل تهیه شود .

 

آزمایش کنترل کیفیت  را باید درچه فواصل زمانی انجام داد ؟

 

الف _ انجام آزمایش روزانه             

برای هر سویه کنترلی با یک دیسک آنتی بیوتیکی بایـد ۲۰ روز متـوالی آزمـایش تعیـین حساسـیت انجـام و نتـایج بـا مقادیر قابل قبول اشاره شده در جداول فوق مقایسه گردد . بر اساس ضریب اطمینان ۹۵% تنها یک مورد از ۲۰ نتیجـه اقر ئت شده می تواند خارج از محدوده کنترل باشد. چنانچه بیشتر از یک مورد خارج از محدوده کنترل باشـد نیـاز بـه اقدامات اصلاحی خواهد بود ، که در ادامه توضیح داده می شود.

ب _ انجام آزمایش هفتگی  

  • در صورتیکه تنها یک مورد از ۲۰ نتیجه قطـر هالـه عـدم رشـد بـرای هـر سـویه کنترلـی/ دیسـک آنتـی بیوتیکی خارج از محدوده قابل قبول مندرج در جداول ۳ و A۳ قرار گیرد ، کنتـرل کیفـی روزانـه را بـه هفتگـی تغییـر دهید.
  • آزمایش کنترل کیفی هفتگی را یکبار در هفته و هم چنین زمانیکـه یکـی از عوامـل آزمـایش (ماننـد سـری ساخت آگار یا دیسکهای تهیه شده از یک سازنده) تغییر کند، انجام دهید .

اگر هر یک از نتایج کنترل کیفی هفتگی خارج از محدوده قابل قبول باشـد ، انجـام اقـدامات  اصـلاحی مـورد نیاز است .

 

  ( Corrective actions) اقدامات اصلاحی

الف _ نتایج خارج از محدوده قابل قبول به دلیل خطاهای مشهود و واضح شامل:

  • استفاده از دیسک اشتباه
  • استفاده از سویه کنترلی اشتباه
  • آلودگی واضح سویه
  • استفاده غیرعمدی از دما و شرایط اشتباه انکوباسیون

بوجود آمده است . دراین حال باید دلیل ایجاد خطا مکتوب و پس از اصلاح آزمایش دوبـاره تکـرار شـود .

اگر نتایج گزارش شده در محدوده مورد نظر قرار گرفت ، عملیات اصلاحی بیشتری مورد نیاز نمی باشد .

 

ب _ عامل ایجاد نتایج خارج از محدوده کنترل نامشخص است. در این حال بایـد اقـدامات اصـلاحی فـوری بشرح زیر انجام شود.

  • آزمایش را جهت یک سویه کنترلی / دیسک آنتی بیوتیکی برای ۵ روز متوالی تکرار و همـه نتایج را ثبت کنید .
  • اگر اندازه هر ۵ قطرهاله مطابق جداول ۳ و A۳ و در محـدوده قابـل قبـول باشـد ، عملیـات اصلاحی بیشتری مورد نیاز نمی باشد .
  • اگر اندازه هر یک از ۵ قطر هاله عدم رشد خارج از محدوده قابل قبول باشـد ، بـه عملیـات اصلاحی اضافی نیاز است .
  • آزمایشهای کنترلی روزانه باید ادامه داده شود تا به دلیل نهایی مشکل پی برده شود .

 

عملیات اصلاحی اضافی : 

وقتی عملیات اصلاحی فوری مشکل را حل نکرد ، احتمالا” خطای مشاهده شده بعلت بروز یک اشـکال کلـی در سیستم و نه یک خطای تصادفی ایجاد شده است . در این حالت  باید موارد بیشتری بررسی شوند.مانند:

  • اندازه گیری و ثبت صحیح قطر هاله های عدم رشد
  • رعایت تاریخ انقضا و شرایط نگهداری دیسکها و مواد مـورد اسـتفاده ( دور از رطوبـت و در دمای مناسب)
  • مناسب بودن دما و اتمسفر انکوباتور
  • تغییرنیافتن یا آلوده نبودن سویه های کنترل
  • مطابقت صحیح سوسپانسیون تلقیح با استاندارد نیم مک فارلند
  • اسـتفاده از پلیـت کشـت تـازه بـرای تلقـیح ( پلیـت کشـت بایـد تـازه بـوده و مـدت زمـان انکوباسیون آن بیشتر از ۲۴ ساعت ، نباشد. )

وقتی مشکل بر طرف شد ، می توان کنترل کیفی هفتگی را برقرار کرد.

 

نگهداری دیسکهای آنتی بیوتیکی 

  • دیسکها باید در یخچالC˚ ۸ و پایین تر ، یا در فریزرC˚ ۱۴- و پایین تر تا زمان مصرف نگهداری شوند.
  • تمامی دیسکهای گروه بتالاکتام مانند پنی سیلین ، آمپی سیلین ، کربنی سیلین ، تیکارسیلین ، اگزاسیلین و نسل اول ، دوم و سوم سفالوسپورین ها و … باید در فریزر نگهداری شـوند ، و فقـط مـی تـوان مقـداری از آن را بـر اساس کار روزانه آزمایشگاه حداکثر به مدت یک هفته در یخچال نگهداری نمود .
  • بعضی آنتی بیوتیکهای حساس مثل ایمیپنم ، سفاکلر و ترکیبات کلاولانیـک اسـید یـا سـولباکتام اگـر تـا هنگام مصرف در فریزر نگهداری شوند ، پایداری بیشتری خواهند داشت .
  • دیسکها باید در ظروف دارای درپوش محکم و حاوی مواد جاذب رطوبت نگهداری شوند .

دیسکهای آنتی بیوتیکی باید یک تا دو ساعت قبل از استفاده از یخچال یا فریزر خارج شوند تا بـه درجـه حرارت اتاق برسند .

برای دریافت فایل کامل اینجا کلیک کنید.

  • برچسب ها :

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *